Panik atak yaşadıktan sonra bazı kişiler yalnız atağın kendisinden değil, tekrar olma ihtimalinden de zorlanabilir. Daha önce rahatça yapılan bir yolculuk veya etkinlik, “ya yeniden yaşarsam?” sorusuyla ertelenebilir. Her atak sonrası endişe panik bozukluk anlamına gelmez; yaşanan deneyim ve günlük etkisi birlikte değerlendirilir. NIMH panik bozukluk rehberi.

Panik atak ana sayfası genel değerlendirmeyi anlatır. Buradaki odak, ataklar arasındaki beklenti ve günlük yaşamın nasıl değiştiğidir.

Beklenti kaygısı günlük yaşamda nasıl anlatılabilir?

Kişi yeniden atak yaşamaktan, bir yerde yardım alamamaktan veya yaşadıklarının başkalarınca fark edilmesinden endişe edebilir. Bu kaygılar bazen planları belirlemeye başlar. Önemli olan kaç kez düşünüldüğünü saymak değil, düşüncenin kişinin seçimlerine nasıl yansıdığını anlatmaktır.

Görüşmede “dışarı çıkamıyorum” ifadesinin yanında hangi koşullarda dışarı çıkmanın zorlaştığı açıklanabilir. Tek başına yolculuk, kalabalık bir etkinlik veya daha önce atak yaşanan bir yer farklı ihtiyaçları gündeme getirebilir. Bu örnekler tanı koyduran bir liste değildir.

Kaçınma ve güvenlik arayışı nasıl konuşulur?

Bazı kişiler kendilerini güvende hissetmek için belirli yerlerden uzak durabilir veya ancak bir yakınlarıyla gitmeyi tercih edebilir. Hangi davranışın ne anlama geldiği kişinin koşullarına bağlıdır. Aynı davranış birinde pratik bir ihtiyaç, diğerinde yoğun korkuyla ilişkili olabilir.

Görüşmeye şu bilgiler taşınabilir:

  • Yapılmak istenen fakat ertelenen bir etkinlik.
  • Etkinlik düşünüldüğünde en çok korkulan ihtimal.
  • O sırada ihtiyaç duyulan eşlik veya güvence.
  • Planın ertelenmesinin iş, aile veya sosyal yaşama etkisi.

Bunları anlatmak için kendini zorlayarak bir deneme yapmak gerekmez. Bu yazı korkulan yere tek başına gitme, bedensel belirti oluşturma veya evde maruz bırakma çalışması yapma talimatı vermez.

Yeni bir bedensel yakınma otomatik olarak panik midir?

Hayır. Daha önce panik atak yaşanmış olması yeni veya farklı bir bedensel yakınmanın nedenini belirlemez. Yakınmanın niteliği ve gerekli sağlık değerlendirmesi hekimle ele alınır. “Daha önce de oldu, kesin aynı şey” sonucuna yalnız internet bilgisiyle ulaşılmamalıdır.

Önceki tıbbi değerlendirmeleri ve mevcut sağlık takiplerini paylaşmak yararlıdır. Kişinin ruhsal zorlanmasını anlatması bedensel şikâyetlerini saklamasını gerektirmez. Acil tehlikede 112 aranmalıdır.

Yakınlar nasıl eşlik edebilir?

Yakının görevi kişiyi cesaretini kanıtlamaya zorlamak veya bütün yaşamını onun yerine düzenlemek değildir. Hangi destek biçiminin uygun olduğu, kişinin tercihleri ve varsa tedavi planı doğrultusunda konuşulabilir. Dinlemek ile her korku için kesin güvence vermek aynı şey değildir.

Birlikte plan yaparken “Neye ihtiyacın var?” ve “Bunu görüşmede nasıl paylaşabiliriz?” gibi sorular kullanılabilir. Yakın kişi kendi sınırlarını da belirtebilir. Destek, tek bir kişinin her an ulaşılabilir olmasına bağlı kurulmak zorunda değildir.

Değerlendirme ve psikoterapide ne ele alınır?

Hekim atağın öyküsünü, yeniden yaşama endişesini, kaçınmayı ve eşlik eden durumları birlikte değerlendirir. BDT gibi yaklaşımlar uygun görüldüğünde düşünceler, bedensel duyumlar ve davranışlar arasındaki ilişkileri ele alabilir. Hangi çalışmanın ne zaman uygulanacağı kişinin durumuna göre belirlenir; herkese aynı basamaklar önerilmez.

İlerleme konuşulurken yalnız atak sayısı değil, kişinin değer verdiği günlük işlere katılımı da ele alınabilir. Bir sonraki adımın amacı ve takipte paylaşılacak değişiklikler açıklığa kavuşturulmalıdır.

Tekrar korkusu yaşamam mutlaka yeni atak olacağını gösterir mi?

Hayır. Korku, gelecekte ne olacağını kesin olarak bildirmez. Fakat günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirmede konuşulmaya değerdir.

Destek istemek için artık hiç dışarı çıkamıyor olmam mı gerekir?

Hayır. Seçimler giderek daralıyorsa veya günlük işleri sürdürmek belirgin çaba gerektiriyorsa bu durum daha erken paylaşılabilir. Başvuru bilgileri iletişim sayfasında bulunur.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez.