Sürekli en kötü ihtimali düşünmek ve belirsizlikle zorlanmak

Sürekli en kötü ihtimali düşünmek, henüz gerçekleşmemiş bir durumun olumsuz sonuçlarıyla uzun süre meşgul olmak şeklinde yaşanabilir. Bir karar vermek, bir haber beklemek veya yeni bir işe başlamak böylece daha zor hale gelebilir. Bu deneyim tek başına psikiyatrik tanı değildir. Endişenin günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği ve hangi koşullarda ortaya çıktığı önemlidir.

Yaygın anksiyete rehberi sürekli endişenin genel değerlendirmesini anlatır. Burada odak, belirsizlik içeren gündelik kararların neden görüşme konusu olabileceğidir.

Hazırlık yapmak ile aynı ihtimali tekrar düşünmek

Gelecekteki bir sorun için bilgi toplamak ve seçenekleri değerlendirmek yararlı olabilir. Ancak düşünmek yeni bilgiye veya bir sonraki adıma katkı sağlamadan tekrar ediyorsa kişi kendisini yorulmuş hissedebilir. NHS endişeyle baş etme bilgileri somut sorunlarla henüz gerçekleşmemiş ihtimallerin ayrımını ele alır.

Bu ayrım “endişen gerçek değil” demek değildir. Kişinin duygusu gerçektir; konuşulacak konu, o anda hangi sorunun çözülmeye çalışıldığıdır. Bir belirsizliği ortadan kaldırmaya çalışırken başka bir belirsizliğin öne çıkması da görüşmede anlatılabilir.

Kararlar nasıl etkilenebilir?

Kişi bütün olasılıklardan emin olmadan bir başvuru yapmayı, bir konuşmayı veya günlük bir planı erteleyebilir. Yakınlardan tekrar fikir istemek de görülebilir. Bunların anlamı yalnız davranışa bakılarak belirlenmez; neye hizmet ettiği ve günlük maliyeti birlikte konuşulur.

Aşağıdaki tablo yaşanan güçlüğü anlatmak için hazırlanmıştır. Kendi kendine uygulanacak bir tanı ölçeği değildir.

Bu soruları yazılı yanıtlamak zorunlu değildir. Görüşmede yakın zamanda yaşanan bir durumu anlatmak da yeterli bir başlangıç olabilir.

Endişeyi küçümsemeden konuşmak

“Bunu düşünme” demek çoğu zaman kişinin neye ihtiyaç duyduğunu açıklığa kavuşturmaz. Konuşmaya, çözülmesi istenen gündelik güçlükten başlanabilir. Örneğin karar verememe, dinlenirken zihnen aynı konuya dönme veya bir etkinliği erteleme ayrı ayrı ele alınabilir.

Yakınlar, karşısındaki kişinin her ihtimalini çürütmek zorunda değildir. Dinlemek, yaşanan etkiyi anlamaya çalışmak ve değerlendirme isteğini desteklemek farklı seçeneklerdir. Kişi sağlıkla ilgili konularda yoğun biçimde güvence arıyorsa sağlık kaygısı yazısı bu özel durumu ele alır; her endişe sağlık kaygısı değildir.

Ne zaman değerlendirme istenebilir?

Endişe dinlenmeyi, işi, uykuyu veya ilişkileri belirgin biçimde etkiliyorsa yardım aranabilir. Başvuru için kişinin kendisine bir tanı koyması gerekmez. NIMH yaygın anksiyete rehberi günlük yaşamı zorlaştıran sürekli endişede profesyonel değerlendirmeyi açıklar.

Hekim endişenin başlangıcını, farklı yaşam alanlarındaki etkisini ve başka yakınmaları birlikte dinler. Tek bir düşünce kalıbından tanı çıkarmak yerine daha geniş bir öykü kurulur. Kişinin yaşadığı gerçek ekonomik, ailevi veya işle ilgili koşullar da dikkate alınmalıdır.

Destek görüşmesinden ne beklenebilir?

Amaç gelecekle ilgili bütün belirsizliklerin ortadan kalkacağını vaat etmek değildir. Kişinin günlük yaşamını zorlaştıran düşünce ve davranış örüntülerini anlamak, uygun yaklaşımı ve hedefleri konuşmaktır. BDT’nin süreç ve beklentileri bu yöntem hakkında genel bilgi sağlar.

Görüşmede “Bu endişenin hayatımdaki etkisini nasıl değerlendireceğiz?” veya “Bir karar üzerinde çalışırken neyi gözlemlemem yararlı olur?” soruları sorulabilir. Öneriler kişinin koşullarına göre düzenlenir; internetteki bir alıştırmayı kusursuz uygulamak destek almanın ön koşulu değildir.

Kötü bir ihtimali düşünmem, onu gerçekleştireceğim anlamına mı gelir?

Bir düşüncenin varlığı tek başına bir eylem, niyet veya geleceğe ilişkin kanıt değildir. Düşüncenin kişide yarattığı zorlanma ve davranışlarla ilişkisi değerlendirmede ele alınabilir.

Kararsızlık her zaman kaygıyla mı ilgilidir?

Hayır. Eksik bilgi, yorgunluk, birbiriyle çatışan ihtiyaçlar ve gerçek yaşam koşulları da rol oynayabilir. Değerlendirme tek bir açıklamaya peşinen bağlanmaz.

Başvuru bilgileri iletişim sayfasında yer alır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez.